Η μάχη της Λέρου

Τον Νοέμβριο του 1943, στα "μεσάνυχτα" της κατοχής για την πατρίδα μας, μία ειδική επιχείρηση έγινε και ολοκληρώθηκε με επιτυχία για το γερμανικό στρατό! Ήταν η τελευταία νίκη των Γερμανών και η τελευταία ήττα των συμμάχων.

Ήταν η μάχη της Λέρου.

Ξεκίνησε με το βομβαρδισμό της Λέρου όταν γερμανικά αεροπλάνα βύθισαν το αντιτορπιλικό "ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ". Το εν λόγω αντιτορπιλικό βυθίστηκε στις 26 Σεπτεμβρίου του 1943, στον όρμο Λακκί της Λέρου, μετά από την πρώτη συστηματική αεροπορική επίθεση, με γερμανικά αεροσκάφη JU-88.

Σκοτώθηκαν ο κυβερνήτης, έξι αξιωματικοί, εξήντα πέντε υπαξιωματικοί και ναυτοδίοποι, καθώς και οχτώ πολίτες. Τις επόμενες μέρες οι αεροπορικές επιθέσεις συνεχίζονται, βομβαρδίζονται οι αεροναυτικές εγκαταστάσεις, καθώς βυθίζεται το ιταλικό αντιτορπιλικό «Euro».

Στις 3 Οκτωβρίου οι Γερμανοί καταλαμβάνουν το νησί Κω και χάνεται κάθε ελπίδα των Άγγλων για ένα αεροδρόμιο στο Αιγαίο.

Στις 5 Οκτωβρίου, από αεροπορική επιδρομή, βυθίζεται το ναρκαλιευτικό “Legnano” και στις 6 το πλοίο ψυγείο “Ivorea”. Την ίδια μέρα οι Άγγλοι αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τη νήσο Κάλυμνο, που την επόμενη μέρα καταλαμβάνεται άμεσα από τους Γερμανούς.

Στις 8 Οκτωβρίου το ιταλικό αντιτορπιλικό «Volta», σε μια προσπάθεια του να ξεφύγει από τις αεροδρομικές επιδρομές στην Λέρο, απομακρύνεται. Κατόπιν λάθους όμως βομβαρδίζεται από αγγλικές κανονιοφόρους και παθαίνει μεγάλες ζημιές. Λίγο αργότερα γερμανικά αεροπλάνα το εντοπίζουν και το αποτελειώνουν.

Στις 9 Οκτωβρίου βομβαρδίζονται με αεροπλάνα κατοικημένες περιοχές στην Λέρο. Το ναρκαλιευτικό «Azio» παθαίνει αρκετές ζημιές, το τορπιλοβόλο “ΜS 26” εξοκέλλει στο ακρωτήρι της Πάνω Ζύμης και εγκαταλείπεται.

Στις 22 Οκτωβρίου οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Αστυπάλαια.

Στις 25 του ίδιου μήνα βυθίζεται στο Λακκί, μετά από αεροπορική επίθεση, το τορπιλοβόλο “MS 15”.

Από την 1η ως τις 6 Νοεμβρίου έγινε παύση των αεροπορικών επιδρομών. Στις 5 Νοεμβρίου ο στρατηγός Χαλ αντικαθιστά τον Μπριτόριους και αναλαμβάνει διοικητής των ενόπλων Δυνάμεων στο Αιγαίο. Στις 7 Νοεμβρίου επαναλαμβάνονται με μεγάλη ένταση οι αεροπορικές επιδρομές.

Στις 8 του ίδιου μήνα φτάνει ένα τρίτο αγγλικό τάγμα-ακολουθούν σφοδροί αεροπορικοί βομβαρδισμοί. Με Διοικητή των γερμανικών δυνάμεων το στρατηγό Μίλερ, το πρωί της 12ης Νοεμβρίου αρχίζουν οι εχθρικές αποβάσεις. Οι Γερμανοί σημειώνουν επιτυχίες παρά την αντίσταση που αντιμετωπίζουν. Η κατάσταση περιπλέκεται περισσότερο για τους αμυνόμενους με την ρίξη αλεξιπτωτιστών.

Στις 13 Νοεμβρίου καταλαμβάνουν την πυροβολαρχία στο Πιτύκι, ενώ στις 15 καταλαμβάνουν το Ενετικό φρούριο της Λέρου. Το απόγευμα της 16ης Νοεμβρίου ένας Άγγλος αξιωματικός μεταφέρει τη διαταγή να διακοπεί κάθε πολεμική δραστηριότητα, γιατί η αγγλική διοίκηση περικυκλώθηκε, νικήθηκε και παραδόθηκε.

Οι Γερμανοί εκτελούν μερικούς Ιταλούς αξιωματικούς και αρχίζουν να συλλαμβάνουν Άγγλους και Ιταλούς αιχμαλώτους. Η μάχη της Λέρου είχε τελειώσει…

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Η μάχη κράτησε 52 μέρες.

Η Λέρος στις 15 Νοεμβρίου του 1943 έφτασε να έχει στο έδαφος της 25.479 ανθρώπους!

Ιταλούς 8.000, Άγγλους περίπου 3.800, Λεριούς 10.979 και Γερμανούς περίπου 2.500.

Οι Άγγλοι είχαν περίπου 250 νεκρούς, 3.200 αιχμαλώτους και 250 διαφυγόντες.

Οι Ιταλοί είχαν περίπου 400 νεκρούς- 12 αξιωματικοί εκτελέστηκαν-5.351 αιχμαλώτους και περίπου 2.000 διαφυγόντες.

Οι Λεριοί είχαν 15 νεκρούς, 164 αγνοούμενους και το ελληνικό Ναυτικό 71 νεκρούς.

Οι Γερμανοί είχαν 520 νεκρούς.

Όπως αντιλαμβάνεστε λοιπόν, λόγω της πολύ σημαντικής μάχης που έλαβε χώρα στο νησί κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η θάλασσα γύρω από το νησί και το ίδιο το νησί είναι γεμάτα από ευρήματα, ναυάγια που καθιστούν το νησί της Λέρου μοναδικό μουσείο.

Το Leros Active σας δίνει την δυνατότητα ταξιδέψετε στην Λέρο και να ανακαλύψετε τα αμέτρητα μνημεία, αποθήκες, τούνελ, καταφύγια, «καζάρμες» πυροβολαρχίες, πολεμικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται διάσπαρτα στο νησί, καθώς και να καταδυθείτε οργανωμένα σε πλήθος ναυαγίων που αποτελούν το κύριο μέρος του υποβρύχιου πλούτου του νησιού.

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΛΕΡΙΩΝ-ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ


«Δεν ήταν τυχαίο καράβι το «Όλγα». Είχε πολεμικές περγαμηνές που δεν συγκρίνονταν με κανενός άλλου πλοίου, είχε πάρει μέρος στις πιο επικίνδυνες αποστολές και είχε δεκτεί πάμπολλες επιθέσεις αεροπλάνων. Είχε βουλιάξει υποβρύχιο. Ακόμη ήταν το μόνο ελληνικό πλοίο που σε συμπλοκή επιφάνειας είχε βυθίσει ιταλικό αντιτορπιλικό. Οι αξιωματικοί του «Όλγα» ήταν μπαρουτοκαπνισμένοι και δεν το έκρυβαν. Ήταν περήφανοι για το πλοίο τους, πράγμα φυσικό άλλωστε». Δημήτρης Ματάλας, Σημαιοφόρος του «Όλγα»


«Το Όλγα το έχουνε χτυπήσει-άρπαξε η θάλασσα φωτιά… Όταν τελείωσαν οι βόμβες των αεροπλάνων, άρχισαν να ρίχνουν με ριπές- να περνούν οι ριπές δίπλα σου και να τρέχεις στα καταφύγια που ήταν μακριά. Για δέκα εκατοστά γλιτώσαμε εκείνη τη μέρα από το θάνατο. Γιάννης Κουρμαδιάς, συνταξιούχος οξυγονοκολλητής, κάτοικος Λέρου


«Τότε σιγά σιγά άρχισα να συνειδητοποιώ πώς, σε λίγα λεπτά της ώρας, μπορεί ν΄ αλλάξει η ζωή ενός ανθρώπου. Δεν είχε περάσει ούτε μία ώρα από τη στιγμή που αμέριμνος άκουγα στα κλεφτά τη λειτουργία από τη Μητρόπολη. Σ΄αυτό το διάστημα το πλοίο θρύλο, το καράβι για το οποίο ήμουν υπερήφανος ότι υπηρετούσα, δεν υπήρχε πια. Μαζί του και ο κυβερνήτης και άλλοι εβδομήντα άνθρωποι. Μέχρι τη στιγμή που βρέθηκα στο νοσοκομείο, τον πόλεμο τον έβλεπα σαν κάτι απαραίτητο, σαν πηγή για δόξα και διακρίσεις. Τώρα τον είχα γνωρίσει από την πιο φρικτή του πλευρά. Πώς να διώξω από το μυαλό μου την εικόνα του ακρωτηριασμένου ναύτη, που το πονεμένο βογκητό του αντηχεί ακόμα στα αυτιά μου; Μέσα σ΄αυτές τις σκηνές φρίκης ξεχώρισε, σαν φωτεινή παρένθεση, εκείνη η ανεπανάληπτη σκηνή της ομαδικής ζητωκραυγής: «Ζήτω η Όλγα!». Σημαιοφόρος του «Όλγα», Δημήτρης Ματάλας


«Ο βομβαρδισμός κράτησε 52 μέρες. Άρχιζε στις 7 το πρωί και τελείωνε στις 7 το απόγευμα. Οι Γερμανοί ήταν τόσο ακριβείς ώστε δεν χρειαζόταν να κοιτάξεις ρολόι». Μιχάλης Μπουλαφέντης, συνταξιούχος τουριστικών επιχειρήσεων, κάτοικος Λέρου


«Πέφτανε οι αλεξιπτωτιστές, περνούσε το άλλο αεροπλάνο από πίσω και τους έκοβε. Από κάτω τους χτυπούσαν οι Εγγλέζοι, ήταν πολύ δύσκολο να φτάσουν οι Γερμανοί ζωντανοί στο έδαφος». Σάββας Κωνσταντινίδης, κάτοικος Λέρου


«Ένας αλεξιπτωτιστής έμεινε κρεμασμένος μέρες ανάποδα, μπλεγμένος στα ίδια του τα καλώδια. Μέχρι να ξεψυχήσει φώναζε: ''Μαμά, Μαρία, νερό, νερό''. Δεν τον πλησίασε κανένας από το φόβο των Γερμανών αλλά και από το φόβο των Άγγλων. Γινόταν μάχη από κάτω». Μιχάλης Μπουλαφέντης, κάτοικος Λέρου


«Χάθηκαν τόσες πολλές ζωές, τόσες πολλές, τι σπατάλη… Να χάσουν τη ζωή τους τόσο νέοι, εγώ ήμουν μόλις είκοσι χρονών όταν έφτασα στη Λέρο το '43. Εσείς που είστε νέοι, να φυλάτε την ειρήνη σαν θησαυρό, να μην πολεμάτε. Ζήστε πολύ και ευτυχισμένοι, συγνώμη που κλαίω τώρα, συγνώμη, συγνώμη…» Ρεγκ Νιπ, άγγλος στρατιώτης των King's Own